شهرستان خواف

یکی از شهرستان‌ های تاریخی و دیدنی استان خراسان رضوی شهرستان خواف است. این شهرستان در مرزهای شرقی کشورمان است و با همسایه ی شرقی ما افغانستان مرز مشترک دارد. خواف در فاصله ۲۶۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر زیارتی مشهد قرار گرفته است و مرکز آن شهر خواف است، شهرهای دیگر آن سنگان، سلامی، قاسم‌آباد و نشتیفان هستند و شامل چهار بخش، مرکزی، جلگه زوزن، سنگان و سلامی است، جمعیت این شهرستان در حدود ۱۱۰ هزار تن است.

همسایگان خواف در جنوب شهرستان قائنات، در شمال شهرستان های رشتخوار، تربت حیدریه و تایباد، در شرق کشور افغانستان و در غرب شهرستان های گناباد و رشتخوار هستند. این شهرستان به خاطر داشتن معادن سنگ آهن سنگان پایتخت سنگ آهن خاورمیانه محسوب می شود. و نیز از لحاظ محیط زیست به خاطر رشد گونه ای از هوبره در منطقه سیرخون، خواف به پایتخت هوبره معروف است. مساحت شهرستان ۹۷۹۷ کیلومتر مربع است.

شهرستان تربت حیدریه و قسمتی از یک ناحیه در افغانستان در گذشته بخشی از  خواف بود. این شهرستان قبل از اسلام بخشی از قلمرو اشکانیان بود و چندین هزار سال قدمت دارد. به گفته محققان و تاریخ نگاران ایران در عهد باستان، شهرستان خواف در دوره  اشکانیان و ساسانیان از شهرهای آباد این سرزمین بوده و از توابع ابرشهر یا نیشابور بوده است که به حاکم آن کنارنگ می گفتند.

تاریخ نگاران معتقدند که خواف در گذشته قسمتی مشهور بوده که بزرگان علمی در آن رشد کردند و در این شهر علما و پادشاهان و وزراء زندگی کرده اند و همچنین در خواف روستاها و مزرعه های آباد زیادی بوده و معدن آهن وجود داشته است. شهرستان خواف در گذرگاه معروف جاده ابریشم قرار داشته است و ولایت خواف در سال ۱۲۴۹ هجری قمری از شهر هرات در افغانستان جدا شده و در محدوده جغرافیایی و تابعیت شهر مشهد در خراسان قرار گرفت.

هنر و صنایع دستی و محصولات خواف

شهرستان خواف پیشینه ای غنی در تارخ و هنر و فرهنگ دارد و در عرصه موسیقی در کشورمان و در جهان دارای جایگاه ویژه ای است، هنرمندان موسیقی خواف همه استادان بی بدیلی در این عرصه هستند.

در خواف هنرهای دستی و سنتی رواج زیادی دارد، این مشاغل و هنرها شامل: ساخت و تولید سازهای سنتی، فرت بافی یا تون بافی، نمد مالی، نخ تابی، قالی بافی، آهنگری، خراطی، مسگری و نجاری است. این شهرستان که یکی از مناطق آباد گذشته بوده و احتمالا ابن ندیم اولین کسی است که در کتاب الفهرست خود این منطقه را به اسم روی معرفی کرده است و از آبادی ها و محصولات آن در کتابش گفته است، البته هنوز هم به مرکز شهر خواف روی یا رود می گویند.

دامپروری و کشاورزی فعالیت‌های اقتصادی اصلی این ناحیه است و محصولات کشاورزی مهم خواف شامل: گندم، پنبه، جو،زعفران،زرشک،پسته،عناب، چغندرقند و محصولات جالیزی است و محصولات دامی مثل پنیر، کره، کشک، دوغ، ماست و…از تولیدات این شهرستان است